Etyka publikacyjna i rzetelność badań

Oświadczenie o zasadach etyki publikacyjnej zostało przygotowane w oparciu o wytyczne Committee on Publication Ethics (COPE). Czasopismo Youth in Central and Eastern Europe przestrzega międzynarodowych standardów etyki publikacyjnej, aby zapewnić rzetelność naukową, przejrzystość procesu wydawniczego, uczciwość procesu recenzyjnego oraz najwyższą jakość publikowanych prac.

1. Obowiązki redakcji

Redakcja czasopisma Youth in Central and Eastern Europe odpowiada za zapewnienie rzetelności, przejrzystości oraz wysokiej jakości procesu wydawniczego. Wszystkie decyzje redakcyjne podejmowane są wyłącznie na podstawie wartości naukowej zgłoszonego manuskryptu, jego oryginalności, jakości metodologicznej oraz zgodności z profilem czasopisma, niezależnie od narodowości, płci, pochodzenia etnicznego, przekonań politycznych, religijnych lub afiliacji autorów.

W przypadku publikacji wieloautorskich redakcja wymaga przedstawienia informacji o wkładzie poszczególnych autorów w przygotowanie manuskryptu. Autor korespondencyjny ponosi odpowiedzialność za prawidłowość przekazanych danych dotyczących autorstwa, afiliacji oraz zakresu indywidualnego wkładu.

Redakcja dokumentuje oraz analizuje wszystkie przypadki podejrzenia nierzetelności naukowej zgodnie z zaleceniami Committee on Publication Ethics (COPE).

Za przejawy nierzetelności naukowej uznaje się w szczególności:

• ghostwriting;
• guest authorship;
• plagiat;
• autoplagiat;
• fałszowanie lub fabrykowanie danych;
• manipulowanie procesem recenzji;
• manipulowanie cytowaniami.

W przypadku potwierdzenia naruszenia zasad etyki publikacyjnej redakcja może odrzucić manuskrypt, wycofać opublikowany artykuł, opublikować sprostowanie lub wyraz zaniepokojenia oraz poinformować właściwe instytucje zgodnie z zaleceniami COPE.

2. Obowiązki recenzentów

Recenzenci odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu jakości naukowej publikowanych artykułów. Są zobowiązani do zachowania najwyższych standardów rzetelności naukowej, bezstronności oraz poufności procesu recenzyjnego.

Wszystkie manuskrypty przekazane do recenzji traktowane są jako dokumenty poufne i nie mogą być udostępniane osobom trzecim bez zgody redakcji.

Recenzenci są zobowiązani do:

• zachowania bezstronności i obiektywizmu;
• terminowego przygotowania recenzji;
• ujawnienia wszelkich konfliktów interesów;
• oceny manuskryptu wyłącznie na podstawie jego wartości naukowej;
• wskazywania przypadków możliwego plagiatu, autoplagiatu, manipulacji danymi lub innych przejawów nierzetelności naukowej;
• niekorzystania z informacji zawartych w recenzowanym manuskrypcie przed jego publikacją.

Recenzenci nie powinni podejmować się oceny manuskryptów, jeżeli istnieje konflikt interesów wynikający z relacji osobistych, zawodowych, finansowych lub współpracy naukowej z autorami.

3. Obowiązki autorów

Publikacje zgłaszane do czasopisma Youth in Central and Eastern Europe powinny być oryginalne, rzetelne, przejrzyste oraz zgodne z profilem naukowym czasopisma. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za treść zgłoszonego manuskryptu oraz prawdziwość przedstawionych wyników badań.

Autorzy zobowiązani są do:

• zgłaszania wyłącznie oryginalnych prac, które nie były wcześniej opublikowane ani równocześnie zgłoszone do publikacji w innym czasopiśmie;
• przedstawiania wyników badań w sposób rzetelny, bez fałszowania, fabrykowania lub selektywnego przedstawiania danych;
• właściwego cytowania wykorzystanych źródeł oraz poszanowania praw autorskich;
• ujawnienia wszystkich źródeł finansowania badań oraz potencjalnych konfliktów interesów;
• uzyskania wymaganych zgód etycznych oraz świadomej zgody uczestników badań, jeżeli wymagają tego obowiązujące przepisy lub charakter prowadzonych badań;
• współpracy z redakcją podczas procesu recenzyjnego oraz niezwłocznego informowania o wykrytych błędach lub nieścisłościach w opublikowanej pracy.

Redakcja nie przyjmuje manuskryptów opublikowanych wcześniej w całości lub w istotnej części ani tekstów pozostających poza zakresem tematycznym czasopisma.

4. Autorstwo publikacji, ghostwriting, guest authorship i plagiat

Youth in Central and Eastern Europe przestrzega zasad przejrzystości autorstwa zgodnych z wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE). Wszystkie osoby wskazane jako autorzy powinny wnieść istotny wkład w koncepcję, realizację, analizę lub przygotowanie manuskryptu oraz zaakceptować jego ostateczną wersję przed zgłoszeniem do publikacji.

W przypadku publikacji wieloautorskich autor korespondencyjny zobowiązany jest do przedstawienia informacji o wkładzie poszczególnych autorów.

Za naruszenie zasad etyki publikacyjnej uznaje się w szczególności:

• Ghostwriting – nieujawnienie osoby, która wniosła istotny wkład w przygotowanie publikacji.
• Guest Authorship – przypisanie autorstwa osobie, która nie wniosła znaczącego wkładu w przygotowanie publikacji.
• Plagiat – przywłaszczenie cudzych wyników badań, danych, tekstów lub koncepcji bez właściwego wskazania źródła.
• Autoplagiat – ponowne wykorzystanie wcześniej opublikowanych własnych treści bez odpowiedniego ujawnienia lub cytowania.

Wszystkie zgłoszone manuskrypty mogą zostać poddane kontroli z wykorzystaniem systemów antyplagiatowych. W przypadku wykrycia naruszeń redakcja postępuje zgodnie z zaleceniami COPE.

5. Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI)

Autorzy mogą korzystać z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji (AI), takich jak ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot lub podobnych systemów, wyłącznie jako narzędzi wspomagających przygotowanie manuskryptu, w szczególności w zakresie korekty językowej, tłumaczenia lub poprawy czytelności tekstu.

Sztuczna inteligencja nie może być wskazana jako autor ani współautor publikacji, ponieważ nie spełnia kryteriów autorstwa określonych przez Committee on Publication Ethics (COPE).

Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wykorzystania narzędzi AI, jeżeli miały one istotny wpływ na przygotowanie manuskryptu. Informacja taka powinna zostać zamieszczona w sekcji „Oświadczenia” lub innej wskazanej przez redakcję.

Niezależnie od zakresu wykorzystania narzędzi AI pełną odpowiedzialność za treść artykułu, poprawność danych, interpretację wyników oraz oryginalność pracy ponoszą wyłącznie autorzy.

Narzędzia AI nie mogą być wykorzystywane do fałszowania, fabrykowania ani manipulowania danymi badawczymi, wynikami analiz lub materiałami graficznymi w sposób mogący wprowadzać czytelników w błąd.

6. Wycofywanie artykułów i publikacja korekt

W trosce o rzetelność naukową oraz wiarygodność publikowanych badań redakcja Youth in Central and Eastern Europe stosuje zalecenia Committee on Publication Ethics (COPE) dotyczące publikowania korekt oraz wycofywania artykułów.

Redakcja może opublikować:

• Erratum – w przypadku błędów powstałych na etapie redakcyjnym lub wydawniczym.
• Corrigendum – w przypadku błędów zgłoszonych przez autora, które nie wpływają na zasadnicze wyniki ani wnioski przedstawione w publikacji.
• Expression of Concern (Wyraz zaniepokojenia) – jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące rzetelności publikacji, a postępowanie wyjaśniające nie zostało jeszcze zakończone.
• Retraction (Wycofanie artykułu) – w przypadku stwierdzenia plagiatu, fałszowania lub fabrykowania danych, manipulacji procesem recenzji, poważnych naruszeń zasad etyki publikacyjnej lub innych okoliczności podważających wiarygodność opublikowanej pracy.

Wycofany artykuł pozostaje częścią trwałego dorobku naukowego czasopisma, jednak zostaje jednoznacznie oznaczony jako Retracted, wraz z podaniem przyczyny wycofania.

Każda decyzja dotycząca opublikowania korekty lub wycofania artykułu podejmowana jest przez Redaktora Naczelnego po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania wyjaśniającego zgodnie z wytycznymi COPE.

7. Naruszenia zasad etyki publikacyjnej i procedura postępowania

Redakcja Youth in Central and Eastern Europe traktuje wszystkie zgłoszenia dotyczące możliwych naruszeń zasad etyki publikacyjnej z należytą starannością, poufnością, bezstronnością oraz zgodnie z zasadami rzetelności naukowej.

Każde zgłoszenie dotyczące podejrzenia plagiatu, fałszowania danych, manipulacji procesem recenzji, niewłaściwego autorstwa lub innych przejawów nierzetelności naukowej analizowane jest przez Redaktora Naczelnego zgodnie z wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE).

W zależności od charakteru sprawy redakcja może:

• zwrócić się do autora o przedstawienie wyjaśnień lub dodatkowej dokumentacji;
• skonsultować sprawę z recenzentami lub niezależnymi ekspertami;
• skontaktować się z instytucją zatrudniającą autora lub instytucją finansującą badania;
• opublikować sprostowanie, wyraz zaniepokojenia (Expression of Concern) lub wycofać artykuł;
• odrzucić manuskrypt lub odmówić przyjmowania kolejnych zgłoszeń od autora odpowiedzialnego za poważne naruszenia zasad etyki publikacyjnej.

Autorzy mają możliwość przedstawienia wyjaśnień przed podjęciem ostatecznej decyzji redakcyjnej.

We wszystkich przypadkach redakcja kieruje się zasadami rzetelności naukowej, przejrzystości, bezstronności oraz zaleceniami Committee on Publication Ethics (COPE).

8. Odwołania od decyzji redakcyjnych

Autorzy mają prawo odwołać się od decyzji redakcyjnej dotyczącej odrzucenia manuskryptu lub zastosowania środków wynikających z naruszenia zasad etyki publikacyjnej. Odwołanie powinno zostać złożone w formie pisemnej do Redaktora Naczelnego wraz z uzasadnieniem.

Każde odwołanie rozpatrywane jest indywidualnie zgodnie z zasadami bezstronności, przejrzystości oraz wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE). Decyzja podjęta po zakończeniu procedury odwoławczej jest ostateczna.

9. Zgodność z wytycznymi COPE

Czasopismo Youth in Central and Eastern Europe stosuje zasady opracowane przez Committee on Publication Ethics (COPE) oraz na bieżąco monitoruje zmiany w międzynarodowych standardach etyki publikacyjnej.

W sprawach nieuregulowanych niniejszym dokumentem redakcja kieruje się aktualnymi wytycznymi COPE, w szczególności COPE Core Practices, COPE Ethical Guidelines for Peer Reviewers oraz COPE Retraction Guidelines.

10. Konflikt interesów

Autorzy, recenzenci oraz członkowie redakcji zobowiązani są do ujawnienia wszelkich rzeczywistych, potencjalnych lub postrzeganych konfliktów interesów, które mogłyby wpłynąć na obiektywizm, rzetelność lub przejrzystość procesu wydawniczego.

Konflikt interesów może obejmować w szczególności:

• powiązania finansowe;
• zatrudnienie lub zależność służbową;
• finansowanie badań;
• powiązania rodzinne lub osobiste;
• współpracę naukową lub rywalizację akademicką;
• inne okoliczności mogące wpływać na bezstronność oceny manuskryptu lub decyzji redakcyjnej.

W przypadku ujawnienia konfliktu interesów redakcja podejmuje odpowiednie działania w celu zapewnienia niezależności procesu recenzyjnego oraz bezstronności decyzji wydawniczych.

Nieujawnienie istotnego konfliktu interesów może skutkować odrzuceniem manuskryptu, opublikowaniem sprostowania lub wycofaniem artykułu – w zależności od charakteru i skali naruszenia.

Kontakt

Wszelkie pytania dotyczące zasad etyki publikacyjnej, zgłoszenia dotyczące podejrzenia nierzetelności naukowej lub prośby o dodatkowe informacje należy kierować do Redaktora Naczelnego za pośrednictwem Redakcji czasopisma Youth in Central and Eastern Europe.