Zasady współpracy z recenzentami

Recenzenci odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu jakości naukowej czasopisma Youth in Central and Eastern Europe. Ich wiedza ekspercka, niezależność oraz rzetelność stanowią podstawę procesu recenzji naukowej oraz utrzymania wysokich standardów publikacyjnych.

Wszystkie zgłoszone manuskrypty podlegają procedurze double-blind peer review, co oznacza, że autorzy nie znają tożsamości recenzentów, a recenzenci nie znają tożsamości autorów. Proces recenzji prowadzony jest zgodnie z zasadami przejrzystości, poufności, bezstronności oraz wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE).

1. Zadania recenzenta

Recenzenci są zobowiązani do przygotowania obiektywnej, rzetelnej i konstruktywnej oceny naukowej zgłoszonego manuskryptu. Recenzja powinna koncentrować się na wartości naukowej pracy oraz zawierać uzasadnione i pomocne uwagi zarówno dla autorów, jak i Redaktora Naczelnego.

Recenzenci powinni kierować się wyłącznie wartością naukową ocenianego manuskryptu oraz zachowywać najwyższe standardy etyczne i zawodowe.

2. Kryteria oceny

Przy przygotowywaniu recenzji należy uwzględnić w szczególności:

  • oryginalność oraz nowość naukową badań;
  • znaczenie podjętej problematyki dla rozwoju dyscypliny;
  • poprawność metodologiczną badań;
  • rzetelność analiz oraz interpretacji wyników;
  • zgodność wniosków z przedstawionymi wynikami badań;
  • aktualność oraz jakość wykorzystanej literatury;
  • logiczną strukturę i przejrzystość artykułu;
  • poprawność językową i redakcyjną tekstu.

Recenzja powinna zawierać jasne uzasadnienie przedstawionej rekomendacji oraz – w miarę możliwości – konstruktywne wskazówki ułatwiające autorowi poprawę jakości manuskryptu.

3. Poufność

Wszystkie materiały przekazane recenzentowi mają charakter poufny. Manuskrypty nie mogą być udostępniane osobom trzecim ani wykorzystywane do własnych badań lub działalności naukowej przed ich opublikowaniem.

Recenzenci są zobowiązani do zachowania poufności zarówno w trakcie procesu recenzyjnego, jak i po jego zakończeniu.

4. Konflikt interesów

Recenzent powinien odmówić wykonania recenzji, jeżeli istnieje rzeczywisty, potencjalny lub postrzegany konflikt interesów mogący wpłynąć na bezstronność oceny.

Konflikt interesów może wynikać między innymi z:

  • wcześniejszej współpracy naukowej z autorem;
  • relacji osobistych lub rodzinnych;
  • zależności służbowych;
  • powiązań finansowych;
  • wspólnych projektów badawczych;
  • innych okoliczności mogących podważyć obiektywizm recenzji.

W przypadku wystąpienia konfliktu interesów recenzent powinien niezwłocznie poinformować o tym Redakcję oraz odmówić wykonania recenzji.

5. Wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI)

Recenzenci nie mogą przesyłać otrzymanych manuskryptów ani ich fragmentów do narzędzi opartych na sztucznej inteligencji (AI), takich jak ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot lub innych systemów generatywnych, ponieważ naruszałoby to zasadę poufności procesu recenzyjnego oraz mogłoby prowadzić do ujawnienia nieopublikowanych wyników badań.

Dopuszczalne jest korzystanie z narzędzi wspomagających sprawdzanie poprawności językowej lub redakcyjnej wyłącznie wtedy, gdy nie wiąże się to z przekazywaniem treści manuskryptu podmiotom trzecim.

Niezależnie od wykorzystywanych narzędzi odpowiedzialność za treść recenzji oraz przedstawioną rekomendację ponosi wyłącznie recenzent.

6. Terminowość

Recenzenci proszeni są o przygotowanie recenzji w terminie wskazanym przez Redakcję. Terminowe wykonanie recenzji ma istotne znaczenie dla sprawnego przebiegu procesu wydawniczego oraz zapewnienia autorom szybkiej informacji zwrotnej.

Jeżeli recenzent nie może przygotować recenzji w wyznaczonym terminie lub uzna, że nie posiada odpowiednich kompetencji do oceny manuskryptu, powinien niezwłocznie poinformować o tym Redakcję, aby możliwe było wyznaczenie innego recenzenta.

7. Rekomendacja recenzenta

Po zakończeniu procesu recenzyjnego recenzent przedstawia Redaktorowi Naczelnemu jedną z następujących rekomendacji:

  • zaakceptować manuskrypt do publikacji;
  • zaakceptować po wprowadzeniu drobnych poprawek;
  • skierować do istotnych poprawek i ponownej recenzji;
  • odrzucić manuskrypt.

Rekomendacja recenzenta powinna być poparta merytorycznym uzasadnieniem oraz – w miarę możliwości – zawierać konstruktywne wskazówki dla autorów dotyczące poprawy jakości manuskryptu.

Rekomendacja recenzenta ma charakter doradczy i stanowi podstawę dalszego postępowania redakcyjnego.

8. Ostateczna decyzja redakcyjna

Ostateczną decyzję dotyczącą przyjęcia, skierowania do poprawy lub odrzucenia manuskryptu podejmuje wyłącznie Redaktor Naczelny na podstawie opinii niezależnych recenzentów.

Rekomendacje recenzentów stanowią istotny element procesu oceny naukowej, jednak nie są wiążące dla Redaktora Naczelnego, który ponosi odpowiedzialność za ostateczną decyzję wydawniczą.

9. Zgodność z wytycznymi COPE

Recenzenci są zobowiązani do przestrzegania zasad opracowanych przez Committee on Publication Ethics (COPE) oraz kierowania się najwyższymi standardami rzetelności naukowej, bezstronności, poufności i odpowiedzialności zawodowej.

W sprawach nieuregulowanych niniejszym dokumentem zastosowanie mają aktualne wytyczne Committee on Publication Ethics (COPE), w szczególności COPE Ethical Guidelines for Peer Reviewers.

10. Uznanie pracy recenzentów

Redakcja czasopisma Youth in Central and Eastern Europe wysoko ceni zaangażowanie recenzentów oraz ich wkład w utrzymanie wysokiej jakości naukowej publikowanych artykułów. Dzięki ich wiedzy eksperckiej, rzetelności i niezależności możliwe jest zachowanie najwyższych standardów procesu wydawniczego.

Proces recenzyjny prowadzony jest z zachowaniem pełnej poufności zgodnie z zasadą double-blind peer review. Dane recenzentów nie są ujawniane autorom ani osobom trzecim, chyba że recenzent wyrazi na to wyraźną zgodę lub obowiązujące przepisy stanowią inaczej.

Redakcja regularnie dziękuje recenzentom za ich wkład w rozwój czasopisma oraz może wydawać imienne certyfikaty potwierdzające wykonanie recenzji lub działalność na rzecz czasopisma, z zachowaniem zasad poufności procesu recenzyjnego.

W celu wyrażenia uznania dla pracy recenzentów Redakcja publikuje raz w roku listę osób, które w danym roku kalendarzowym wykonały recenzje na rzecz czasopisma. Lista publikowana jest wyłącznie za zgodą recenzentów i nie zawiera informacji umożliwiających powiązanie konkretnych recenzentów z recenzowanymi manuskryptami, zgodnie z zasadą double-blind peer review.

Publikacja corocznej listy recenzentów stanowi wyraz uznania dla ich wkładu w rozwój czasopisma oraz utrzymanie wysokiej jakości procesu recenzyjnego.

Recenzenci, którzy w sposób szczególny przyczyniają się do rozwoju czasopisma poprzez wysoką jakość, terminowość oraz aktywność recenzencką, mogą zostać zaproszeni do współpracy z Zespołem Redakcyjnym lub innymi gremiami doradczymi czasopisma.

Niniejsze wytyczne opracowano zgodnie z rekomendacjami Committee on Publication Ethics (COPE) oraz międzynarodowymi standardami dobrych praktyk wydawniczych.